U vremenu kada se kolektivno sjećanje sve brže briše, važno je podsjećati se ljudi koji su svojim životima ostavili neizbrisiv trag u istoriji i duhovnosti našeg naroda.
Jedan od takvih ljudi je prota Radojica G. Popović, sveštenik, narodni borac i sin crnogorske Bjelopavlićke ravnice, rođen 1907. godine u selu Zagreda, nadomak Danilovgrada.
Potekao je iz poznate svešteničke porodice Popović, koja je vijekovima čuvala pravoslavnu vjeru na granici između slobodnih crnogorskih plemena i turske carevine. Njegovi preci su gradili crkve, služili Bogu i narodu, a jedan od njih, pop Jovo Simov Popović, naselio se u Zagredu još krajem 17. vijeka i podigao prvu crkvu, koju su Turci zapalili tokom velikog pohoda 1711. godine.
Prota Radojica je rano osjetio zov duhovnog poziva. Školovao se u manastiru Ždrebaonik, a zatim nastavio obrazovanje van svog zavičaja — u Rusiji, pa u Skoplju, gdje je rukopoložen u čin pravoslavnog sveštenika. Služio je narodu kao paroh, a potom i kao vojni sveštenik u vojsci Kraljevine Jugoslavije, sve do sloma države 1941. godine.
Po povratku u rodnu Zagredu, suočen sa njemačkom i italijanskom okupacijom, nije ostao po strani. Stao je uz svoj narod i priključio se Trinaestojulskom ustanku. Zbog te aktivnosti, italijanske vlasti su ga uhapsile i u lancima sprovele u Bar, gdje mu je izrečena smrtna kazna. Samo zahvaljujući intervenciji mitropolita Joanikija Lipovca, kazna mu je preinačena u doživotnu robiju, kraj rata je dočekao kao zatočenik.
Nakon oslobođenja, u Rimu ga je primio patrijarh Gavrilo Dožić i postavio ga za arhijerejskog namjesnika za Republiku Argentinu. Prota Radojica Popović osniva Srpsku crkvenu pravoslavnu opštinu i Buenos Airesu, njegova je misija: da okupi i duhovno učvrsti srpsku zajednicu u Južnoj Americi.
Prota je među Srbima u Argentini bio i pastir i zaštitnik, neumorno radeći dan i noć, krštavajući, venčavajući, obavljajući službe i okupljajući narod. Njegova požrtvovanost i skromnost ostavili su dubok trag. O njemu su pisali savremenici, a Luka M. Gvozdenović je u dirljivoj pjesmi opjevao njegov dolazak u Argentinu i život među Srbima.
„Pojavi se Radojica
Da nanovo nešto stvori,
Niko nema da mu srpski
Dobro jutro progovori.
Poče vršit obaveze
Među Srbe pravoslavne,
Negdje krsti, negdje venča,
I prolazi skromne dane.
Za trinaest punih ljeta
Služi Prota na sve strane
I u borbi on provodi
Mučeničke svoje dane.“
Bio je više od sveštenika – bio je oslonac, glas nade i duhovni stub jedne izbjegličke zajednice. No, njegov život završio se tragično. Pod nerazjašnjenim okolnostima, 8. avgusta 1960. godine, Prota je stradao pod točkovima voza na željezničkoj stanici u Kilmešu, južno od Buenos Ajresa. Bio je ključni član grupe koja je organizovala atentat na krvnika NDH Antu Pavelića, a među saborcima priznat kao jedan od najvažnijih i najuticajnijih u čitavoj akciji. Njegovi savremenici bili su ubjeđeni da je njegova tragična smrt bila osveta ustaša za tu odvažnu i pravednu misiju. Kako god da je izveden taj podli čin, jedno je izvjesno – Prota je postradao mučenički, a za sobom ostavio dubok, neizbrisiv trag.
Njegovo ime danas možda nije poznato široj javnosti, ali među onima koji pamte, prota Radojica Popović ostaje simbol vjere, istrajnosti i predanosti narodu u najtežim vremenima. Njegov život je bio tiha borba, a smrt glasna opomena – da prave veličine često ostanu u sjenkama zaborava, ako ih ne prizovemo sjećanjem.
U znak poštovanja prema njegovom životu i žrtvi, kao i podsjećanje na njegovu ulogu duhovnog junaka u vremenu tame, neka odjeknu stihovi njegovog savremenika i poštovaoca Luke M. Gvozdenovića:
„Hvala Bogu, odmori se,
O, viteški svešteniče,
Ogledalo braće Srba,
Krvoloka osvetniče!“
Autor teksta: Vuk Novaković
Pratite Portal Dnevni Puls na Viberu!
Dnevni Puls/in4s.net